Trang chủ » Sinh lý » Vô sinh là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

Vô sinh là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

Vô sinh là tình trạng mà rất nhiều cặp vợ chồng trẻ mới cưới đang quan tâm hiện nay. Mặc dù quan hệ tình dục thường xuyên và không sử dụng bất kỳ một biện pháp tránh nào nhưng vẫn không thể mang thai. Vậy vô sinh là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, phòng ngừa và cách điều trị như thế nào?

Vô sinh là gì?

Vô sinh là tình trạng cặp vợ chồng sau một năm chung sống, quan hệ tình dục 2-3 lần/ tuần không sử dụng bất kỳ biện pháp tránh thai nào nhưng người vợ vẫn không có thai. Có thể hiểu vô sinh là hiện tượng kém hay mất khả năng sinh sản xảy ra trong khoảng 10-15% những cặp nam nữ muốn có con.

Tình trạng vô sinh ở nhiều cặp vợ chồng

Tình trạng vô sinh ở nhiều cặp vợ chồng

Vô sinh có thể xuất phát từ một vấn đề của bạn hoặc bạn đời của bạn, cũng có thể là sự kết hợp của những yếu tố phòng ngừa mang thai. Tuy nhiên, hiện nay có rất nhiều biện pháp an toàn và hiệu quả để giúp cải thiện khả năng mang thai của bạn.

Triệu chứng vô sinh

Triệu chứng phổ biến nhất của vô sinh là không có thai, đôi khi không có những triệu chứng rõ ràng khác. Trong một số trường hợp, một phụ nữ bị vô sinh có thể có những triệu chứng như chu kỳ kinh nguyệt không đều hoặc không có. Nam giới bị vô sinh có thể có những triệu chứng về vấn đề nội tiết tố như thay đổi chức năng tình dục hoặc thay đổi tăng trưởng tóc.

Triệu chứng của vô sinh hiếm muộn

Triệu chứng của vô sinh hiếm muộn

Khi nào đi khám bác sĩ?

Bạn có thể không cần đi khám bác sĩ về vấn đề vô sinh trừ khi không có thai trong ít nhất một năm mặc dù đã cố gắng mang thai thường xuyên.

Phụ nữ nên đi khám bác sĩ sớm nếu:

  • 35 tuổi trở lên vẫn không có thai mắc dù đã cố gắng thụ thai trong sáu tháng hoặc lâu hơn
  • Trên 40 tuổi
  • Chu kỳ kinh nguyên có lúc không thường xuyên hoặc không có
  • Có khoảng thời gian bị đau dữ dội
  • Đã có những vấn đề sinh sản
  • Đã được chẩn đoán mắc bệnh viêm vùng chậu hoặc lạc nội mạc tử cung
  • Đã nhiều lần bị sảy thai
  • Đã trải qua điều trị ung thư

Nam giới nên đi khám bác sĩ nếu:

  • Số lượng tinh trùng thấp hoặc chất lượng tinh trùng kém, các vấn đề khác với tinh trùng
  • Tiền sử có vấn đề về tuyến tiền liệt, tinh hoàn, tình dục
  • Trải qua điều trị ung thư
  • Sưng ở bìu hoặc tinh hoàn nhỏ
  • Trong gia đình bạn có người thân bị vô sinh

Nguyên nhân vô sinh

Để thụ được thai thì tất cả những bước trong quá trình thụ tinh và rụng trứng cần phải diễn ra chính xác. Đôi khi những vấn đề gây vô sinh ở các cặp vợ chồng hình thành khi sinh và có khi phát triển trong cuộc sống hàng ngày.

Nguyên nhân gây vô sinh có thể ảnh hưởng đến một hoặc cả hai người, bao gồm:

  • Khoảng 1/3 tỉ lệ nam giới có vấn đề về sinh lý
  • Khoảng 1/3 tỉ lệ nữ giới có vấn đề về sinh lý
  • Khoảng 1/3 tỉ lệ cả nam và nữ giới có vấn đề về sinh lý hoặc không xác định được nguyên nhân

Nguyên nhân vô sinh ở nam giới

Nguyên nhân gây vô sinh ở nam giới

Nguyên nhân gây vô sinh ở nam giới

Nam giới có thể bị vô sinh do những nguyên nhân sau đây:

  • Chức năng hoặc quá trình sản xuất tinh trùng bất thường: Khiếm khuyết di truyền, tinh hoàn không di chuyển, những bệnh lý như tiểu đường hoặc nhiễm trùng (chlamydia, lậu, quai bị hoặc HIV) khiến giãn tĩnh mạch thừng tinh có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng.
  • Những vấn đề về khả năng xuất tinh: Do những vấn đề về tình dục như xuất tinh sớm, xơ nang, tắc nghẽn trong tinh hoàn, tổn thương các cơ quan sinh sản.
  • Yếu tố môi trường: Thuốc trừ sâu, bức xạ, thuốc lá, cần sa, rượu, steroid đồng hóa, huyết áp cao và trầm cảm, thuốc để điều trị nhiễm khuẩn có thể ảnh hưởng đén khả năng sinh sản.
  • Ung thư: Những chất xạ trị hoặc hóa trị có thể làm giảm sản xuất tinh trùng, đôi khi nghiêm trọng.

Nguyên nhân vô sinh ở nữ giới

Nguyên nhân gây vô sinh ở nữ giới

Nguyên nhân gây vô sinh ở nữ giới

Phụ nữ có thể bị vô sinh do những nguyên nhân sau đây:

  • Rối loạn rụng trứng: Khả năng rụng trúng từ buồng trứng bị rối loạn do hội chứng buồng trứng đa nang, có quá nhiều prolactin – hormone kích thích sản xuất sữa mẹ, quá nhiều hormone tuyến giáp (cường giáp) hoặc quá ít, tập thể dục quá nhiều, rối loạn ăn uống hoặc khối u.
  • Cổ tử cung hoặc tử cung bất thường: Cấu tạo tử cung, khối u trong thành tử cung (u xơ tử cung) có thể chặn ống dẫn trứng hoặc ngăn trứng thụ tinh cấy vào tử cung dẫn đến vô sinh.
  • Tắc nghẽn hoặc tổn thương ống dẫn trứng: Nguyên nhân này thường xảy ra do viêm ống dẫn trứng. Những tác nhân gây viêm như viêm vùng chậu, lạc nội mạc tử cung hoặc dính, nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục,…
  • Lạc nội mạc tử cung: Xảy ra khi mô nội mạc tử cung phát triển ở bên ngoài tử cung, điều này có thể ảnh hưởng đến chức năng của tử cung, ống dẫn trứng, buồng trứng.
  • Mãn kinh sớm (suy buồng trứng): Khi buồng trứng dừng hoạt động và kinh nguyệt biến mất trước 40 tuổi. Mặc dù chưa xác định được nguyên nhân, một số yếu tố liên quan đến mãn kinh sớm bao gồm bệnh về hệ miễn dịch, một số bệnh di truyền như hội chứng Turner, điều trị bằng xạ trị hoặc hóa trị.
  • Viêm dính vùng chậu: Những dải mô sẹo liên kết các cơ quan có thể phát triển sau khi bị nhiễm trùng vùng chậu, lạc nội mạc tử cung, viêm ruột thừa, phẫu thuật bụng hoặc xương chậu.
  • Ung thư: Một số căn bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư sinh sản có thể làm suy giảm khả năng sinh sản của nữ giới.

Những yếu tố rủi ro

Các yếu tố nguy cơ gây vô sinh ở nam và nữ là như nhau, bao gồm:

  • Tuổi tác: Khả năng sinh sản của nữ giới giảm dần theo tuổi tác, đặc biệt khi bước sang tuổi 30 và giảm nhanh sau 37 tuổi. Phụ nữ bị vô sinh có thể là do chất lượng và số lượng trứng thấp hơn, cũng có thể là do những vấn đề sức khỏe ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Nam giới trên 40 tuổi có khả năng sinh sản thấp hơn nam giới trẻ.
  • Hút thuốc lá: Thuốc lá hoặc cần sa có thể làm giảm khả năng thụ thai. Hút thuốc cũng làm giảm hiệu quả điều trị sinh sản. Phụ nữ hút thuốc lá thường xuyên có thể tăng nguy cơ xảy thai. Nam giới hút thuốc lá thường xuyên có thể tăng nguy cơ rối loạn cương dương và số lượng tinh trùng thấp.
  • Uống rượu: Đối với nam giới, uống rượu nặng có thể làm giảm khả năng di chuyển và số lượng của tinh trùng. Đối với nữ giới, không có mức độ rượu nào an toàn khi thụ thai và mang thai.
  • Thừa cân: Những phụ nữ có lối sống không hoạt động và thừa cân sẽ làm tăng nguy cơ vô sinh, còn đối với nam giới sẽ bị giảm số lượng tinh trùng.
  • Thiếu cân: Phụ nữ có nguy cơ mắc các vấn đề về sinh sản bao gồm người chán ăn hoặc chứng cuồng ăn, người tuân theo chế độ ăn kiêng rất ít calo hoặc hạn chế.

Chẩn đoán vô sinh

Trước khi thực hiện các xét nghiệm để chẩn đoán vô sinh, bác sĩ của bạn sẽ tìm hiểu về  thói quen tình dục của bạn và đưa ra những lời khuyên để cải thiện khả năng mang thai. Ở một số cặp vợ chồng thường không tìm thấy nguyên nhân cụ thể gây vô sinh.

Những xét nghiệm chẩn đoán vô sinh hiếm muộn

Những xét nghiệm chẩn đoán vô sinh hiếm muộn

Để chẩn đoán vô sinh có thể tốn kém chi phí, đôi khi cần đến những thủ tục không thoải mái. Không có gì đảm bảo rằng, ngay sau khi chẩn đoán và tư vấn thì bạn sẽ có thai.

Chẩn đoán ở nam giới

Khả năng sinh sản của nam giới sẽ phụ thuộc vào tinh hoàn sản xuất đủ tinh trùng và tinh trùng được xuất vào âm đạo sau đó di chuyển đến trứng hiệu quả. Những chẩn đoán về vô sinh nam cố gắng xác định liệu có bất kỳ quá trình nào bị suy yếu không.

Nam giới có thể có một bài kiểm tra thể chất chung bao gồm kiểm tra bộ phận sinh dục. Những xét nghiệm sinh sản có thể bao gồm:

  • Kiểm tra tinh dịch: Bác sĩ có thể yêu cầu một hoặc nhiều mẫu tinh dịch của bạn. Tinh dịch thường được thu bằng cách thủ dâm hoặc gián đoạn giao hợp sau đó xuất tinh dịch vào lọ sạch. Trong một số trường hợp, nước tiểu có thể được kiểm tra để phát hiện sự có mặt của tinh trùng.
  • Xét nghiệm nội tiết tố: Bạn có thể được xét nghiệm máu để chẩn đoán mức độ testosterone và những kích thích tố nam khác.
  • Xét nghiệm di truyền: Bạn có thể được thực hiện xét nghiệm này để chẩn đoán xem có khiếm khuyết di truyền gây vô sinh hay không.
  • Sinh thiết tinh hoàn: Trong một số trường hợp đặc biệt, sinh thiết tinh hoàn có thể được thực hiện để chẩn đoán những bất thường gây vô sinh.
  • Chẩn đoán hình ảnh: Một số tình huống, xét nghiệm hình ảnh như MRI não, siêu âm cắt ngang bìu hoặc ống dẫn tinh có thể được thực hiện.
  • Chẩn đoán khác: Trong những trường hợp hiếm hoi, những xét nghiệm khác để đánh giá chất lượng tinh trùng có thể được thực hiện.

Chẩn đoán ở phụ nữ

Khả năng sinh sản của phụ nữ sẽ phụ thuộc vào buồng trứng giải phóng trứng khỏe mạnh. Đường sinh sản phải cho phép trứng di chuyển vào ống dẫn trứng và kết hợp với tinh trùng để thụ thai. Trứng khi được thụ tinh phải di chuyển đến tử cung và cấy vào lớp lót. Những xét nghiệm chẩn đoán vô sinh cho nữ sẽ cố gắng tìm xem có bất kỳ quá trình nào bị suy yếu không.

Bạn có thể khám tổng quát sức khỏe, bao gồm cả khám phụ khoa định kỳ. Những xét nghiệm sinh sản có thể thực hiện bao gồm:

  • Xét nghiệm rụng trứng: Xét nghiệm máu đo nồng độ hormone để chẩn đoán xem bạn có rụng trứng hay không. Phương pháp này giúp đánh giá tình trạng tử cung và ống dẫn trứng của bạn có bị tắc nghẽn hoặc các vấn đề khác. Bạn sẽ được tiểm chất tương phản tia X vào tử cung và chụp X-quang để xác định xem khoang có bình thường không.
  • Xét nghiệm dự trữ buồng trứng. Phương pháp này giúp xác định số lượng trứng có sẵn để rụng. Xét nghiệm này thường thực hiện bằng xét nghiệm hormone sớm trong chu kỳ kinh nguyệt.
  • Xét nghiệm nội tiết tố khác. Những xét nghiệm hormone khác kiểm tra mức độ hormone rụng trứng và hormone tuyến yên kiểm soát quá trình sinh sản.
  • Xét nghiệm hình ảnh. Siêu âm vùng chậu có thể thực hiện để tìm kiếm bệnh tử cung hoặc buồng trứng. Đôi khi, siêu âm đồ (siêu âm truyền nước muối) được sử dụng để xem chi tiết bên trong tử cung.

Điều trị vô sinh

Theo các chuyên gia, điều trị vô sinh sẽ phụ thuộc vào những yếu tố sau đây:

  • Nguyên nhân gây vô sinh là gì
  • Bạn đã bị vô sinh bao lâu
  • Tuổi của bạn và bạn đời
  • Sở thích cá nhân

Một số nguyên nhân gây vô sinh không thể điều trị được. Trong một số trường hợp mang thai tự nhiên không xảy ra, những cặp chồng vẫn có thể mang thai nhân tạo thông qua công nghệ hỗ trợ sinh sản. Điều trị vô sinh có thể liên quan đến những cam kết về thể chất, tài chính, thời gian, tâm lý.

Những phương pháp điều trị vô sinh hiếm muộn

Những phương pháp điều trị vô sinh hiếm muộn

Điều trị cho nam giới

Những phương pháp điều trị ở nam giới cho vấn đề tình dục nói chung hoặc thiếu tinh trùng khỏe mạnh bao gồm:

  • Thay đổi lối sống: Cải thiện lối sống và một số hành vi có thể giúp cải thiện khả năng mang thai bao gồm giảm hoặc loại bỏ các chất có hại, tập thể dục thường xuyên, ngừng sử dụng các loại thuốc chọn lọc, cải thiện tần suất và thời gian giao hợp, tối ưu hóa các yếu tố khác có thể làm giảm khả năng sinh sản.
  • Thuốc: Một số loại thuốc có thể cải thiện số lượng tinh trùng và tăng khả năng thụ thai. Những loại thuốc này có thể giúp tăng chức năng tinh hoàn, bao gồm cả chất lượng và số lượng tinh trùng.
  • Phẫu thuật: Trong một số trường hợp, phẫu thuật sẽ được thực hiện để đảo ngược sự tắc nghẽn tinh trùng và khôi phục khả năng sinh sản.

Điều trị cho phụ nữ

Một số phụ nữ chỉ cần thực hiện một hoặc hai liệu pháp để cải thiện khả năng sinh sản. Những phụ nữ khác có thể cần đến những loại điều trị khác để mang thai.

  • Kích thích rụng trứng: Thuốc sinh sản là phương pháp được sử dụng để điều trị cho những phụ nữ vô sinh do rối loạn rụng trứng. Tham khảo ý kiến của bác sĩ về những loại thuốc sinh sản, bao gồm cả có lợi và có hại.
  • Thụ tinh trong tử cung (IUI): Trong quá trình thụ tinh trong, tinh trùng khỏe mạnh sẽ được đưa trực tiếp vào tử cung trong khoảng thời gian rụng trứng để được thụ tinh. Tùy thuộc vào nguyên nhân vô sinh, thời gian của phương pháp này có thể được kết hợp với chu kỳ bình thường hoặc với thuốc sinh sản.
  • Phẫu thuật: Những vấn đề về tử cung như vách ngăn tử cung, polyp nội mạc tử cung, mô sẹo trong tử cung hoặc một số u xơ có thể được điều trị bằng phẫu thuật hysteroscopic. Lạc nội mạc tử cung, u xơ lớn, dính vùng chậu có thể yêu cầu phẫu thuật nội soi hoặc phẫu thuật mổ hở.

Điều trị hỗ trợ công nghệ sinh sản

Công nghệ hỗ trợ sinh sản (ART) là bất kỳ phương pháp điều trị sinh sản xử lý trứng và tinh trùng. Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) là một kỹ thuật ART phổ biến nhất. Phương pháp này liên quan đến việc kích thích trứng trưởng thành thụ tinh với tinh trùng và cấy vào tử cung vài ngày sau khi thụ tinh.

Những phương pháp khác có thể được sử dụng trong chu kỳ IVF như:

  • Tiêm tinh trùng vào buồng trứng (ICSI): Tinh trùng khỏe mạnh sẽ được tiêm trực tiếp vào trứng. Phương pháp này thường được sử dụng khi chất lượng hoặc số lượng tinh trùng kém.
  • Hỗ trợ nở: Phương pháp này hỗ trợ cấy phôi vào trong niêm mạc tử cung bằng cách mở vỏ bọc bên ngoài.

Phòng ngừa vô sinh

Có những loại vô sinh không thể phòng ngừa được nhưng một số biện pháp có thể làm tăng khả năng mang thai của bạn.

Cách phòng ngừa vô sinh

Cách phòng ngừa vô sinh

Những cặp vợ chồng

Thường xuyên quan hệ nhiều lần trong khoảng thời gian rụng trứng để tăng tỷ lệ thu thai cao nhất. Quan hệ bắt đầu ít nhất năm ngày trước và cho đến một ngày sau khi rụng trứng.

Ở nam giới

Mặc dù đa số những loại vô sinh không thể phòng ngừa ở nam giới, tuy nhiên những biện pháp này có thể giúp:

  • Tránh sử dụng thuốc và thuốc lá và uống quá nhiều rượu
  • Tránh nhiệt độ cao được tìm thấy trong bồn nước nóng và phòng tắm nóng
  • Tránh tiếp xúc với độc tố công nghiệp hoặc môi trường
  • Hạn chế các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản
  • Tập thể dục vừa phải

Ở phụ nữ

Đối với phụ nữ, một số biện pháp có thể làm tăng khả năng mang thai:

  • Từ bỏ hút thuốc
  • Tránh uống rượu và ma túy
  • Hạn chế cafein
  • Tập thể dục vừa phải
  • Tránh thừa cân hoặc thiếu cân

Xem thêm: Giãn tĩnh mạch thừng tinh là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *