Hội chứng cushing là gì: Nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị

28Hội chứng cushing là một hội chứng bệnh lý nội tiết do rối loạn chức năng vỏ tuyến thượng thận. Hội chứng cushing có thể xảy ra ở nữ giới có độ tuổi 25 – 40 tuổi. Vậy hội chứng cushing là gì? Nguyên nhân và cách điều trị như thế nào?

Bài viết hôm nay chúng tôi sẽ chia sẻ những kiến thức về hội chứng cushing và những nguyên nhân gây bệnh. Mời các bạn tìm hiểu bài viết dưới đây để hiểu hơn về bệnh và có được cách điều trị tốt nhất.

Hội chứng cushing là gì

Hội chứng Cushing là một bệnh lý nội tiết. Bệnh xảy ra do rối loạn chức năng vỏ tuyến thượng thận dẫn đến tăng mạn tính hormon glucocorticoid không kìm hãm được.

Cushing là một bệnh lý nội tiết khá thường gặp trong lâm sàng, ở trẻ em thường gọi là rối loạn sinh dục thượng thận.

Hội chứng cushing
Hội chứng cushing ( Nguồn: internet )

Nguyên nhân gây hội chứng cushing

Nguyên nhân thường gặp nhất của hội chứng Cushing là do điều trị, do dùng glucocorticoid để điều trị. Hội chứng Cushing nội sinh do sản xuất cortisol dư thừa (và các hormone steroid khác) bởi vỏ thượng thận.

Nguyên nhân chủ yếu là do quá trình sản xuất của thượng thận thứ phát hai bên làm tăng tiết hormone vỏ thượng thận (ACTH) do tuyến yên (bệnh Cushing) hoặc từ các nguồn lạc chỗ như ung thư biểu mô tế bào nhỏ của phổi; u carcinoid phế quản, tuyến ức, ruột và buồng trứng, ung thư thể tủy của tuyến giáp; hoặc u tủy thượng thận.

U tuyến hoặc ung thư biểu mô của tuyến thượng thận chiếm khoảng 15-20% các trường hợp hội chứng Cushing nội sinh. Có biểu hiện trội hơn ở nữ trong hội chứng Cushing nội sinh, ngoại trừ hội chứng tiết ACTH lạc chỗ.

Dấu hiệu của hội chứng Cushing

Những dấu hiệu và triệu chứng cơ bản để nhận biết hội chứng Cushing gồm có:

  • Làn da mỏng, nhạy cảm nên dễ bị bầm tím và những vết thương hở sẽ khó lành hơn so với những người bình thường
  • Trên da sẽ xuất hiện những vết giãn rộng có màu hồng đỏ tía
  • Xương tay/ chân yếu và dễ bị gãy hơn
  • Đối với phụ nữ sẽ bị thay đổi hormone gây ra những hiện tượng như mọc nhiều lông ở mặt, ngực và chu kỳ kinh nguyệt theo hàng tháng cũng không đều đặn
  • Hội chứng Cushing xuất hiện ở nam giới sẽ có nguy cơ bị liệt dương
  • Bị cao huyết áp
  • Cơ thể luôn trong tình trạng mệt mỏi và yếu cơ
  • Đi tiểu nhiều hơn so với mức bình thường
  • Tính cách thay đổi thất thường và tạo ra những cảm giác khó chịu và lo âu

Cách chẩn đoán hội chứng cushing

Một số biểu hiện thường gặp (béo phì, tăng huyết áp, loãng xương, rối loạn tâm lý, mụn trứng cá, rậm lông, vô kinh, và bệnh đái tháo đường ) tương đối không đặc hiệu.

Biểu hiện đặc trưng hơn bao gồm dễ bầm tím, vết rạn màu tím, yếu cơ đầu gần, lắng đọng mỡ ở vùng mặt và vùng gáy (mặt tròn và bướu vai), và hiếm khi nam hóa.

Béo trung tâm, da mỏng và mặt tròn cũng có thể được tìm thấy. Hạ kali máu và nhiễm kiềm chuyển hóa là nổi bật, đặc biệt khi có nguồn tiết ACTH lạc chỗ.

Cách điều trị hội chứng cushing

Cường vỏ thượng thận không kiểm soát được có tiên lượng xấu,nên điều trị hội chứng Cushing là cần thiết. Phẫu thuật qua xương bướm khối u tuyến yên nhỏ tiết ACTH điều trị khỏi 70-80% trường hợp khi bác sĩ có kinh nghiệm phẫu thuật, nhưng theo dõi lâu dài là cần thiết vì các khối u có thể tái phát.

Xạ trị có thể được sử dụng khi phẫu thuật không thành công (Chap.179). Điều trị u tuyến thượng thận hoặc ung thư biểu mô cần phẫu thuật cắt bỏ; liều glucocorticoid tấn công phải được đưa ra trước và sau phẫu thuật. Ung thư biểu mô tuyến thượng thận không thể phẫu thuật và di căn được điều trị bằng mitotane liều tăng dần đến 6 g/ngày chia 3-4 lần.

Phẫu thuật cắt tối đa tổn thương trong ung thư phổi hoặc cắt bỏ khối u carcinoid có thể làm giảm hội chứng Cushing do u tiết lạc chỗ. Nếu u tiết ACTH không được cắt bỏ, điều trị nội khoa bằng ketoconazol (600-1200mg/ ngày),metyrapone(2-3g/ngày),hoặc mitotane (2-3mg/ ngày) sẽ giảm triệu chứng của thừa cortisol.

Một số trường hợp, cắt toàn bộ tuyến thượng thận hai bên là cần thiết để kiểm soát cường vỏ thượng thận. Những bệnh nhân không thể cắt u tuyến yên mà đã cắt toàn bộ tuyến thượng thận 2 bên có nguy cơ bị hội chứng Nelson (tăng thể tích u tuyến yên sau cắt thượng thận 2 bên).

Tóm lại để tìm hiểu rõ hơn về hội chứng cushing và bệnh cushing bạn nên đi gặp bác sĩ để được tư vấn và khám bệnh chính xác nhất, hi vọng bài viết trên sẽ giúp mọi người hiểu hơn về hội chứng nguy hiểm này.