Ghép thận là gì? Chi phí và những biến chứng khi ghép thận nhân tạo

Ghép thận nhân tạo là phương pháp điều trị cho những trường hợp thận bị suy giảm hoặc mất chức năng. Vậy phương pháp ghép thận là gì? Người bệnh gặp biến chứng sau ghép thận là gì? Mời tìm hiểu bài viết dưới đây để hiểu hơn về phương pháp điều trị này nhé.

Ghép thận là gì?

Ghép thận là phương pháp lấy một quả thận của còn tốt của người đã bị chết não hoặc của người khỏe mạnh để ghép vào bụng (ở ngoài ổ bụng). Tuy nhiên lại có nhiều người lầm tưởng ghép thận là việc cắt bỏ thận hỏng rồi ghép một quả thận mới vào đúng vị trí cũ.

Phương pháp phẫu thuật ghép thận nhân tạo
Phương pháp phẫu thuật ghép thận nhân tạo

Vùng hố chậu bên phải hoặc có thể bên trái là vị trí thuận lợi nhất để ghép thận mới. Lúc này, tĩnh mạch và động mạch của thận sẽ được kết nối với tĩnh mạch và động mạch chậu cùng bên, niệu quả của thận ghép sẽ được kết nối vào bàng quang.

Thận có thể được cắt bỏ để ghép thận nhân tạo trong các trường hợp viêm thận mãn tính nặng, thận đa nang quá to, hẹp động mạch thận nặng. Một người có thể phải ghép thận nhân tạo nhiều lần nếu sau khi ghép thận bị hỏng.

Các xét nghiệm để ghép thận cần thực hiện

Khi đã đủ điều kiện tuyển chọn hiến thận và nhận thận, cả 2 người hiến và nhận đều phải thực hiện các xét nghiệm nhằm xác định những yếu tố sau:

  • Phù hợp giữa người nhận và hiến: HLA, tiền mẫn cảm của người nhận, nhóm máu, đo chéo huyết thanh.
  • Tình trạng sức khỏe chung của cả 2 người: các xét nghiệm huyết học, vi khuẩn, ký sinh trùng, sinh hóa, đông máu, virus,…
  • Tình trạng giải phẫu chức năng mạch máu vùng chậu của người nhận và mạch máu thận của người hiến.

Nếu tất cả các xét nghiệm để ghép thận có thể đảm bảo yêu cầu hiến và nhận thận, được thông qua bởi hội đồng chuyên môn của bệnh viện thì sẽ thực hiện phẫu thuật ghép thận. Người hiến thận có thể được ra viện sau 1 tuần và phục hồi sức khỏe hoàn toàn sau 1 tháng. Người nhận thận cần thời gian 2 đến 3 tuần để theo dõi và hướng dẫn dùng thuốc trước khi ra viện.

Thận nhân tạo sau khi ghép luôn luôn có xu hướng “đào thải” ra khỏi cơ thể mặc dù là thận từ người hiến cùng huyết thống thân thuộc (bố mẹ, anh e ruột). Do đó, người bệnh thực hiện ghép thận cần phải được tiêm và uống một số thuốc gọi là “thuốc chống thải ghép” trước và sau khi nhân ghép thận.

Loại thuốc chống thải ghép thận, liều lượng mỗi loại thuốc, số loại thuốc phải dùng đồng thời, thời gian dùng mỗi loại thuốc có thể khác nhau tùy vào từng trường hợp. Thông thường người bệnh sẽ phải dùng 2 – 3 loại thuốc chống thải ghép hàng ngày sau ghép thận và phải dùng suốt đời.

Ghép thận nhân tạo sống được bao lâu?

Tuổi thọ của người ghép thận phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thận người cho có cùng huyết thống hay không, của người chết não hay người sống. Nếu cùng huyết thống thì sau 5 năm là 95-98%, sau 10 năm là 75-85% và sau 20 năm là 50%. Tuổi thọ trung bình của người ghép thận có thể sống là khoảng 15 đến 20 năm nếu điều trị và tuân thủ tốt.

Biến chứng sau ghép thận

Thải ghép

Thải ghép thận là phản ứng của cơ thể khi nhận thận, đây là biến chứng thường gặp và quan trọng nhất sau ghép thận. Vì vậy, người bệnh cần phải sử dụng thuốc chống thải ghép thận theo đúng chỉ định của bác sĩ, không được tự ý dừng hoặc quên uống.

Mẹo tránh để tránh quên uống thuốc chống thải ghép thận:

  • Phải luôn ghi nhớ uống thuốc là một phần của hoạt động hàng ngày.
  • Đặt báo thức và lời nhắc nhở ở trên điện thoại hoặc đồng hồ điện tử.
  • Xem kỹ hướng dẫn và hỏi lại khi có bất kỳ một thay đổi liều thuốc nào.
  • Luôn hổi kỹ ý kiến bác sĩ theo dõi sau ghép khi được kê đơn thuốc để chắc chắn không ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc chống thải ghép.

Tác dụng phụ của thuốc chống thải ghép:

  • Tăng cân
  • Tăng huyết áp
  • Tăng nguy cơ nhiễm trùng
  • Tăng nguy cơ bị ung thư

Nhiễm trùng

Cơ thể sẽ bị suy giảm miễn dịch, dễ bị nhiễm virus và nhiễm trùng do uống thuốc chống thải ghép thận.

Báo ngay cho bác sĩ khi có những biến chứng sau:

  • Tổn thương, loét, vết thương lâu liền sẹo.
  • Nhiễm trùng đường tiết niệu: đau hoặc nóng rát khi tiểu tiện, có mùi hôi, tiểu tiện thường xuyên, nước tiểu đục hoặc đỏ.
  • Nhiễm trùng đường hô hấp: ngạt mũi, đau rát họng hoặc sốt, ho, chảy nước mũi.

Cách tránh nhiễm trùng sau khi ghép thận:

  • Rửa tay thường xuyên
  • Duy trì thói quen vệ sinh tốt, đặc biệt là khi nuôi thú cưng
  • Tránh tiếp xúc với những người đang bị ốm
  • Tránh tiếp xúc với những người mới tiêm phòng vắc xin sống giảm động lực
  • Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm
  • Nếu có kế hoạch đi du lịch thì bạn phải hỏi ý kiến bác sỹ theo dõi

Đái tháo đường (NODAT)

Người bệnh có thể bị biến chứng đái tháo đường mới xảy ra sau ghép do tác dụng phụ của thuốc chống thải ghép. Những người tiền sử gia đình đái tháo đường hoặc béo phì sẽ có nguy cơ cao mắc biến chứng này.

Người bệnh sau khi ghép thận bị đái tháo đường cần phải:

  • Điều chỉnh chế độ ăn giảm tinh bột
  • Tập thể dục (theo hướng dẫn của bác sỹ)
  • Dùng thuốc hạ đường máu

Bệnh tim mạch

Mắc các bệnh tim mạch sau khi ghép thận là biến chứng nguy hiểm.

Các yếu tố nguy cơ gồm:

  • Hút thuốc lá
  • Đái tháo đường
  • Thừa cân béo phì
  • Tăng huyết áp
  • Rối loạn mỡ máu
  • Thời gian lọc máu trước ghép

Để giảm các yếu tố nguy cơ tim mạch, bạn cần:

  • Kiểm soát tăng huyết áp
  • Kiểm soát mỡ máu
  • Bỏ thuốc lá
  • Tập thể dục dưới sự cho phép của bác sỹ theo dõi thận ghép
  • Duy trì cân nặng bằng chế độ ăn uống hợp lý, lành mạnh
  • Kiểm soát đường máu tốt, nếu bạn bị đái tháo đường thì hãy làm việc

Tăng huyết áp

Biến chứng sau khi ghép thận có thể gây tăng nên người bệnh cần kiểm tra huyết áp thường xuyên.

Cách kiểm soát huyết áp tốt cho người ghép thận:

  • Kiểm soát cân nặng, bao gồm tập thể dục
  • Chế độ ăn ít muối
  • Thuốc hạ áp

Rối loạn mỡ máu

Một số người bệnh sau khi ghép thận sẽ bị tăng cao cholesterol và triglycerid.

Các yếu tố nguy cơ gồm:

  • Tác dụng phụ của thuốc
  • Tăng cân
  • Chế độ ăn uống kém
  • Tiền sử gia đình hoặc lười vận động

Cách kiểm soát mỡ máu trong cơ thể tốt cho người ghép thận:

  • Chế độ ăn hợp lý
  • Tập thể dục dưới sự cho phép của bác sỹ theo dõi thận ghép
  • Thuốc hạ mỡ máu

Ngừng thuốc lá

Hút thuốc là yếu tố gây nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến thận ghép, tim mạch, ung thư phổi và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Do đó, người bệnh ghép thận nhân tạo cần phải ngừng sử dụng thuốc lá.

Ung thư

Những loại thuốc chống thải ghép thận có thể gây ung thư như: ung thư vú, ung thư cổ tử cung (ở nữ) và ung thư tiền liệt tuyến, ung thư đại trực tràng (ở nam).

Yếu tố tăng nguy cơ ung thư:

  • Người có tiền sử gia đình hoặc bản thân bị ung thư
  • Sống ở vùng nhiều ánh nắng mặt trời

Cách giảm nguy cơ ung thư cho người ghép thận:

  • Tránh ánh nắng trực tiếp
  • Tránh đến những nơi nhiều ánh nắng mặt trời
  • Bôi kem chống nắng chống UVA, UVB
  • Phát hiện những thay đổi trên da, thường xuyên tự kiểm tra da và môi bạn
  • Thông báo cho bác sỹ theo dõi của bạn khi thấy: khối u lạ, sưng, xước, loét hoặc màu sắc bất thường trên da, niêm mạc của bạn
  • Nên khám bác sỹ da liễu hằng năm, trao đổi với bác sỹ theo dõi của bạn và sàng lọc yếu tố nguy cơ ung thư

Bệnh lý xương

Người bệnh vẫn có thể bị mắc bệnh lý xương – bệnh thận mạn (rối loạn chuyển hóa xương và khoáng: CKD-MBD) sau ghép thận. Biến chứng này khiến xương yếu và giòn dẫn đến dễ bị gãy.

Cách phòng ngừa và giảm nguy cơ bệnh lý xương gồm:

  • Tập thể dục: đi bộ, đi xe đạp, tập tạ
  • Bổ sung vitamin D nếu kết quả xét nghiệm vitamin D thấp
  • Thuốc làm tăng mật độ xương không sử dụng phổ biến sau ghép

Thiếu máu

Sau khi thực hiện phẫu thuật ghép thận, người bệnh có thể bị thiếu máu. Biến chứng này sẽ khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi, nếu không điều trị sớm có thể gây thiếu máu các cơ quan, dẫn đến suy tim. Người bệnh ghép thận bị thiếu máu cần phải có chế độ ăn giàu sắt và bác sỹ kê đơn thuốc sắt.

Những yếu tố gây thiếu máu ở người ghép thận:

  • Tác dụng phụ của thuốc
  • Nhiễm trùng
  • Hồng cầu bị vỡ bất thường hoặc thải ghép
  • Thuốc hạ áp cũng có thể khiến cơ thể tạo ra ít tế bào hồng cầu hơn

Gút (gout)

Người bệnh ghép thận có thể bị biến chứng gút do tăng axit uric gây lắng đọng tinh thể trong khớp gây sưng đau. Tác dụng phụ của thuốc chống thải ghép (cyclosporin) và cơ thể cần thời gian để loại bỏ axit uric là yếu tố dẫn đến gút.

Cách phòng ngừa bị gút cho người bệnh bệnh ghép thận bằng cách kiểm soát nồng độ axit uric:

  • Chế độ ăn: hạn chế một số thực phẩm: thịt đỏ, hải sản, nước ngọt, nước ngọt có đường và rượu
  • Giữ cân nặng
  • Kiểm soát huyết áp, đường máu và mỡ máu
  • Thuốc (tránh nhóm chống đau giảm viêm non steroid)

Khả năng sinh sản và hoạt động tình dục

Hoạt động tình dục của người bệnh sau khi ghép thận sẽ trở lại bình thường nếu đó là do suy thận hoặc do lọc máu. Người bệnh cũng nên tham khảo ý kiến của bác sĩ theo dõi sau ghép về tình dục an toàn và cách phòng tránh thai. Phụ nữ sau khi ghép thận cần tham khảo ý kiến bác sỹ khi có ý định mang thai và phòng tránh thai.

Những chú ý trước khi mang thai:

  • Đợi ít nhất sau ghép 1 năm
  • Đợi đến khi chức năng thận ổn định
  • Khám bác sỹ chuyên khoa sản
  • Tìm hiểu về lợi ích và rủi ro khi cho con bú vì một số loại thuốc có thể qua sữa mẹ và gây hại cho em bé

Sức khỏe tâm thần

Trầm cảm và lo lắng là những biến chứng phổ biến sau ghép thận, thậm chí người bệnh cảm thấy choáng váng vì những thay đổi đang xảy ra sau ghép. Biến chứng này xảy ra có thể là do cuộc ghép hoặc do tác dụng phụ của một số thuốc chống thải ghép, các vấn đề sức khỏe trước ghép.

Ghép thận tốn bao nhiêu tiền và địa chỉ uy tín

Chi phí ghép thận ở Việt Nam thường giao động trung bình từ 100 – 400 triệu đồng tại các cơ sở y tế. Chi phí ghép thận có thể cao hơn tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe, số lần ghép,…

Tham khảo chi phí ghép thận tại các bệnh viện lớn trên toàn quốc

  • Bv Bạch Mai -Hà Nội: Đang cập nhật
  • Bv Việt Đức – Hà Nội: Đang cập nhật
  • Bv Xanh Pôn – Hà Nội: Đang cập nhật
  • Bv Thái Nguyên – Thái Nguyên: Đang cập nhật
  • Bv Vinmec – Hà Nội: Đang cập nhật
  • Bv Trung Ương Huế: Đang cập nhật
  • Bv Chợ Rẫy -Tp.HCM: Đang cập nhật
  • Bv 115 -Tp.HCM: Đang cập nhật
  • Bv 198,108,103- Hà Nội: Đang cập nhật

Địa chỉ ghép thận tốt nhất ở Việt Nam:

  • Bệnh viện thận Hà Nội
  • Bệnh viện Bạch Mai: địa chỉ số 78 Giải Phóng, quận Đống Đa, Hà Nội, SĐT: 04 3869 3731.
  • Bệnh viện Việt Đức: địa chỉ số 8 Phủ Doãn, quận Hoàn Kiếm,Hà Nội, SĐT: 04 3825 3531.
  • Bệnh viện 103 (Học viện quân y): địa chỉ số 261 Phùng Hưng, Hà Đông, Hà Nội, SĐT: 04 956 6417.
  • Bệnh viện đa khoa xanh pôn: địa chỉ số 12 Chu Văn An, Quận Ba Đình, Hà Nội. SĐT: 0438233075.
  • Bệnh viện Trung ương Quân Đội 108: địa chỉ số 1 Trần Hưng Đạo, Hai Bà Trưng, Hà Nội, SĐT: 069572400 – 069555283.
  • Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên: địa chỉ số 479 – Đường Lương Ngọc Quyến – TP Thái Nguyên, SĐT: 0280 3855 125.
  • Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec: địa chỉ số 458 Minh Khai – Hai Bà Trưng – Hà Nội, SĐT: 024 3974 3558.
  • Bệnh viện Trung ương Huế: địa chỉ số 16 Lê Lợi – Huế, SĐT: 054 3822325.
  • Bệnh viện Chợ Rẫy: địa chỉ số 201B Nguyễn Chí Thanh, phường 12, quận 5, TPHCM, SĐT: 08 3855 4137 – 08 3855 4138.
  • Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM: địa chỉ số 215 Hồng Bàng, Phường 11, Quận 5, TPHCM, SĐT: 08 3855 4269.
  • Bệnh viện Nhân dân 115: địa chỉ số 527 Sư Vạn Hạnh, Phường 12, Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh, SĐT: (028)38 652.

Thuốc chống thải ghép thận có đắt không?

Người bệnh sau khi đã mất một khoản tiền lớn để thực hiện ghép thận thì cũng phải thường xuyên bỏ chi phí để mua thuốc chống thải ghép thận. Vì sau khi ghép thận xong thì người bệnh phải sử dụng thuốc chống thải ghép thận liên tục và suốt đời. Tuy nhiên, nếu có bảo hiểm thì người bệnh sẽ được chi trả chi phí thuốc chống đào thải sau ghép thận trong một tháng là khoảng 8-10 triệu đồng.