Bệnh Sỏi Thận: Nguyên nhân, triệu chứng, cách chữa, phòng ngừa

Sỏi thận là một bệnh lý của thận, những người bị bệnh sỏi thận sẽ bị ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe. Hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu về sỏi thận và cách chữa sỏi thận.

Bệnh sỏi thận là gì ?

Sỏi thận là do sự lắng đọng của các chất đáng lẽ có thể hòa tan trong nước tiểu nhưng vì một nguyên nhân nào đó kết tinh lại và tạo thành sỏi trong thận. Độ lớn của sỏi thận tùy thuộc vào vị trí, thời gian và độ lắng đọng tạo thành sỏi.

 

Hình ảnh bệnh sỏi thận
Hình ảnh bệnh sỏi thận

Sỏi thận đài dưới

Hiện tượng xuất hiện có sỏi trong đài thận nằm rải rác ở các vị trí khác nhau những sỏi thận đài dưới là vị trí thường gặp nhất.

Sỏi thận trong đài thận (dù ở đài nào) đều không gây ứ niệu trong thận như sỏi niệu quản hay sỏi bể thận. Vì vậy, chúng không gây nên những cơn đau dữ dội mà có chăng, chỉ là những cơn đau âm ỉ

Số lượng sỏi thận đài dưới ở mỗi người là khác nhau, có người chỉ có 1 viên sỏi nằm đơn độc trong đài nhưng cũng có trường hợp sỏi kết thành từng chùm nằm trong đó.

Sỏi thận đài dưới
Sỏi thận đài dưới ( Nguồn: internet )

Hiếm khi xuất hiện những triệu chứng nước tiểu đục, sốt hay đái ra máu như dấu hiệu bệnh thận thông thường (trừ khi đài thận đã bị giãn)

Đa số các trường hợp có sỏi ở đài bể thận dưới đều không biết mình mang sỏi mà chỉ vô tình phát hiện ra trong 1 lần đi chụp Xquang.

Phần lớn bệnh nhân có thể chung sống hòa bình với sỏi đến hết đời.

Nếu bệnh sỏi thận thông thường cách chữa tối ưu nhất là mổ lấy sỏi thì sỏi thận đài dưới lại không thể áp dụng phương pháp này vì sỏi rất dễ tái phát kèm theo những biến chứng viêm nhiễm ngày càng nặng. Cách tối ưu nhất là cắt bỏ 1 phần thận.

Nguyên nhân gây sỏi thận

Những nguyên nhân hình thành sỏi trong thận gây bệnh sỏi thận bao gồm:

  • Nhiễm độc, một số thực phẩm, một vài loại thuốc chứa canxi, vitamin C
  • Do rối loạn chuyển hóa (ví dụ bệnh gút)
  • Do chế độ ăn, uống không hợp lý (uống ít nước, lười ăn rau, canh, dùng nhiều kali, phytate và dùng ít protein thực vật, natri và sucrose) làm tăng hàm lượng canxi, oxalate, axit uric trong nước tiểu
  • Do dị dạng đường tiểu hoặc một số bệnh đường tiểu làm cản trở lưu thông nước tiểu gây ứ đọng tạo nên sỏi (dị dạng, u, sỏi bàng quang, u xơ, viêm tiền liệt tuyến)
  • Do nhiễm khuẩn đường tiểu (viêm thận, viêm bàng quang, niệu đạo,…)
  • Sỏi bàng quang, sỏi niệu quản có thể gây nhiễm khuẩn ngược dòng gây nhiễm khuẩn thận

Triệu chứng bệnh sỏi thận

Tiến trình tạo sỏi thận có thể diễn ra một cách âm thầm và chỉ thể hiện khi đã có sỏi hoặc có bùn sỏi trong thận.

Triệu chứng bệnh sỏi thận
Triệu chứng bệnh sỏi thận gây đau vùng thắt lưng

Dưới đây là những biểu hiện bệnh sỏi thận mà thường xuyên gặp phải :

  • Khi có tác động mạnh từ bên ngoài ,vận động  mạnh hoặc do sự thay đổi tư thế sẽ xuất hiện các cơn đau âm ỉ và liên tục ở vùng thắt lưng
  • Có thể đi kèm với rối loạn tiểu tiện, khó chịu
  • Đầy bụng, trướng hơi, buồn nôn và nôn.
  • Đau bụng thường đau dữ dội
  • Đau ở vùng thắt lưng nhất là ở phía thận có sỏi, nếu sỏi cả hai bên thận thì đau toàn bộ vùng thắt lưng, đau lan cả ra vùng hông, lưng.
  • Tuy nhiên, có nhiều trường hợp do sỏi nằm ở vị trí bể thận thì thường bị đau âm ỉ kéo dài.
  • Một số trường hợp đau thắt lưng từng cơn. Đầu tiên đau ở hai hố thắt lưng, rồi lan xuống bụng dưới và vùng đùi.

Biến chứng bệnh sỏi thận

Bên cạnh các triệu chứng gây đau như ở trên, một số bệnh nhân sỏi thận có thể đi tiểu ra máu. Đái máu chính là biến chứng thường gặp của sỏi thận do di chuyển, cọ sát của sỏi trong thận.

Khi sỏi xuống đến phần dưới của đường tiểu người bệnh thường hay buồn đi tiểu nhiều lần và triệu chứng thường gặp là đái buốt, đái dắt, đái són và đau thắt lưng. Nếu có kèm theo nhiễm khuẩn đường tiết niệu sẽ xuất hiện đái đục (nước tiểu có mủ) và có thể đái ra sỏi.

Biến chứng của sỏi thận thường gặp nhất là sự cản trở đường tiểu làm ứ đọng nước tiểu gây tổn thương thận nghiệm trọng, suy thận, đặc biệt khi đường tiểu bị nhiễm khuẩn.

Cần lưu ý, khi người bệnh bị sốt cao và rét run kèm theo các triệu chứng đau thắt lưng, đái buốt, đái mủ, đái rắt là dấu hiệu của viêm thận – bể thận cấp do biến chứng của bệnh sỏi thận.

Suy thận là căn bệnh rất nguy hiểm, ảnh hưởng xấu tới nhiều chức năng của cơ thể, gây ra tăng huyết áp, suy tim hoặc nhồi máu cơ tim làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Chẩn đoán bệnh sỏi thận

Sỏi thận là bệnh ban đầu chưa có những dấu hiệu nhận biết rõ ràng, đến khi phát hiện ra bệnh thì sỏi đã lớn và khó điều trị. Cách phát hiện bệnh sớm nhất và khi sỏi còn bé đó chính là X-quang sỏi thận.

Chẩn đoán x-quang sỏi thận
Chẩn đoán x-quang sỏi thận ( Nguồn: internet )

Chẩn đoán X-quang sỏi thận có cản quang

Với kỹ thuật chụp X-quang chẩn đoán sỏi thận có cản quang, người ta sẽ chích một liều I-ốt vào tĩnh mạch người được chụp. Lượng thuốc cản quang này nhiều hay ít sẽ căn cứ vào tình trạng thận và cân nặng của người bệnh. Chất I-ốt sẽ được hấp thụ ở thận và phóng thích ra nước tiểu, cho hình ảnh của thận, niệu quản, bọng đái là những nơi chứa nước tiểu.

Nếu một viên sỏi không thấy được trên phim chụp không có thuốc cản quang, thì với cách chụp có cản quang, sỏi sẽ được thấy xuất hiện trong đường tiểu. Phim chụp sẽ hiển thị một vùng không có thuốc xuất hiện đúng với hình ảnh của viên sỏi. Thêm vào đó, chụp X-quang sỏi thận có cản quang còn cho biết tình trạng ứ nước do sỏi gây ra. Cũng như cho biết hoạt động thận của người bệnh còn chấp nhận được hay không. Từ đó, bác sĩ sẽ quyết định cần chỉ định mổ hay chưa. Chụp X-quang chẩn đoán sỏi thận với phim chụp bộ niệu là khâu cơ bản phải thực hiệntrước khi phẫu thuật.

Chẩn đoán X-quang sỏi thận không có cản quang

Là phim chụp bộ niệu không sử dụng thuốc cản quang. Tuy nhiên, bệnh nhân vẫn cần thực hiện việc làm sạch đường ruột trước khi chụp X-quang sỏi thận . Người được chụp phải súc ruột cho thật sạch để hơi và chất thải trong ruột không làm che lấp các chi tiết cần phát hiện. Nếu không rửa ruột, bệnh nhân cần dùng thuốc xổ liều mạnh để tống chất thải ra khỏi ruột.

Kết quả phim chụp X-quang sỏi thận cho thấy hình ảnh viên sỏi thận như sau:

  • Sỏi canxi photphat. Một khối trắng bờ tròn đều, đôi khi có những vòng tròn đồng tâm qua quá trình tích tụ.
  • Sỏi magie amoni photphat. Thường xuất hiện dưới dạng sỏi nhiều nhánh như củ gừng hoặc san hô nên còn được gọi là sỏi san hô. Sỏi này cản quang mạnh, xuất hiện màu trắng đục trên phim, nếu có phối hợp với canxi photphat hoặc oxalat thì có thể xuất hiện các vòng đồng tâm.
  • Sỏi canxi oxalat. Thường là các sỏi nhỏ, tròn. Trên phim X-quang thấy có nhiều gai hướng tâm.
  • Sỏi cystin. Là sỏi kém cản quang, trêm phim X-quang có thể thấy dạng trắng mờ, nhưng đặc điểm là bề mặt rất trơn láng, tròn đều.
  • Sỏi urate. Đây là loại sỏi rất kém cản quang. Do đó chụp X-quang không dùng thuốc cản quang hầu như không phát hiện được loại sỏi này.

Cách chữa sỏi thận hiệu quả nhất

Cách chữa sỏi thận khi sỏi còn nhỏ

  • Đối với các trường hợp khi sỏi còn nhỏ thì hàng ngày có thể uống nhiều nước, uống nước râu ngô hoặc các thuốc lợi tiểu cũng như một số loại thuốc nam để kích thích tiểu tiết, sỏi sẽ bị làm mềm và cũng theo đó đi ra ngoài.
  • Bệnh nhân cũng có thể uống thuốc giãn cơ để niệu quản không bị co thắt, đồng thời uống thuốc lợi tiểu để đẩy sỏi ra ngoài.
  • Những loại thuốc này thường được chiết xuất từ trái sung, kim tiền thảo… có tác dụng rất hiệu quả trong việc tán sỏi, và đặc biệt phòng ngừa sỏi tái phát, chi phí rẻ lại có ít phản ứng phụ.
Uống nhiều nước chữa sỏi thận hiệu quả nhất
Uống nhiều nước chữa sỏi thận hiệu quả nhất

Cách chữa sỏi thận lúc sỏi có kích thước to

  • Nếu khi phát hiện mà sỏi thận đã quá lớn bệnh nhân có thể được chỉ định điều trị ngoại khoa (mổ thận lấy sỏi, tán sỏi qua da, tán sỏi nội soi, thậm chí là mổ nội soi gắp sỏi).
  • Lưu ý: Đối với những bận nhân bị bệnh sỏi mật, sỏi gan, sỏi thận thì tỉ lệ tái phát thường lên đến 60% sau khi mổ lấy sỏi do đó dù cho là bệnh nhân đã phẫu thuật sỏi hay bệnh nhân uống thuốc tán sỏi thì bệnh nhân cũng phải chú ý ăn uống, sinh hoạt và sử dụng thuốc hỗ trợ sau điều trị.

Cách phòng ngừa bệnh sỏi thận

Để phòng bệnh sỏi thận, bạn cần lưu ý các vấn đề trong sinh hoạt hàng ngày và ăn uống như sau:

Phòng bệnh là cách chữa sỏi thận hiệu quả
Phòng bệnh là cách chữa sỏi thận hiệu quả
  • Ăn uống cân đối với 4 nhóm thức ăn (bột, đường, vitamin và mỡ), không nên thiên
  • Uống nhiều nước (2 đến 3 lít mỗi ngày), không uống dồn một lúc mà chia đều trong ngày.
  • Khi bị u xơ tiền liệt tuyến thì phải xử lý ngay, kịp thời
  • lệch hoặc ăn quá nhiều một loại thực phẩm, rau củ quả nào.
  • Giữ gìn vệ sinh sạch sẽ (nhất là với phụ nữ sau khi sanh), không dùng nước bẩn để vệ sinh cơ thể.
  • Khi bị u xơ tiền liệt tuyến thì phải xử lý ngay, kịp thời
  • Nếu bị biến dạng, dị dạng đường tiểu phải được phẫu thuật chỉnh hình.

Tóm lại bệnh sỏi thận gây rất nhiều ảnh hưởng nguy hiểm đến sức khỏe người bệnh, hi vọng bài viết sẽ giúp mọi người hiểu hơn về bệnh và có được những cách chữa sỏi thận cũng như phòng tránh tốt nhất.

Chúc mọi người có một sức khỏe tốt !